Bazilika Nedir ?

Bazilika Nedir ?

Bazilika, eski dönemlerde mimari faaliyetler sırasında kullanılan bir yapılaşma türüdür. Belirli dönemlere göre bazilika teriminin kullanımında da farklılıklar söz konusu olmuştur. Hristiyanlık öncesinde, bu terim genellikle toplanma yeri anlamında kullanılır. Toplanma yerinden kasıt dini bir maksat olmadan gündelik sebeplerle bir araya gelinen alandır.

 pastedGraphic.png

 

Hristiyanlığın erken dönemlerinde ve Orta Çağ zamanlarında ise kilise olarak bazilika ifadesi kullanılmıştır. Burada kast edilen kilise ise yan geçitli olanlardır. Bazilika planına sahip yapılara özellikle Gotik Dönem’de yaygın olarak rastlanır. Bazilika kendi içerisinde farklı türlere ayrılır. Bunlar:

  • Merkezi planlı olanların planı kare ya da çokgen şeklindedir. Merkez planlı yapıların üzerinde kubbe bulunur. Küçük Ayasofya Cami bu tür yapılara örnektir. 
  • Kubbeli bazilika, kubbeyle kapatılan yapılardır. Ayasofya ve Aya İrini bu tür yapılara örnektir. 
  • Haç vari plan tipli olan yapılarda, dört ayaklı kubbe vardır. Kubbebin etrafında farklı mekânlar bulunur. Bu tür yapılar genellikle Anadolu’da ve İstanbul’da yer alır. 
  • Düzme bazilika, tepe ışıklandırma penceresi olmayan yapılardır. Bu yapılarda narteks ve apsit vardır. 

Transept karesi ölçü birimine göre şekillendirilen bazilikalar, oldukça görkemli ve ilgi çekici bir yapıya sahiptir. Günümüzde bu ilgi çekici mimariye sahip yapılara birçok ülkede rastlamak mümkündür. 

Bazilika Ne Anlama Gelir?

Bazilikanın anlamı değişkenlik gösterse de ilk olarak davalara bakılan yer anlamında kullanıldığını söylemek mümkündür. Atina’da pazar yerinde hâkim Basile’nin davalarına baktığı yer, bazilika olarak adlandırılmıştır. Eski Roma döneminde de adli yapılar için bu ifade kullanılmıştır.